انویدیا روز پنجشنبه اعلام کرد که جنسن هوانگ (Jensen Huang) از سمت رئیس و مدیرعامل این شرکت کنار رفته است. این خبر تنها چند روز پس از آن منتشر میشود که او به داشتن رابطه عاشقانه با فردی که گفته میشود جاسوس چینی است اعتراف کرد؛ موضوعی که بحرانی در حوزه امنیت ملی آمریکا به راه انداخته است.
انویدیا در یک گزارش تنظیمی اعلام کرد که هیئتمدیره این شرکت روز چهارشنبه استعفای هوانگ را پذیرفته است.
انویدیا اعلام کرد کولت کرس (Colette Kress)، مدیر مالی و معاون اجرایی فعلی شرکت، تا زمانی که جانشین دائمی پیدا شود مدیرعامل موقت خواهد بود. کرس همچنان سمت مدیر مالی شرکت را نیز حفظ میکند.
سهام انویدیا روز پنجشنبه در معاملات صبحگاهی نزدیک به ۱۲ درصد کاهش یافت. از روز جمعه، سهام این شرکت تا ۱۹ درصد افت کرده است که به از دست رفتن بیش از ۸۵۵ میلیارد دلار از ارزش بازار آن انجامیده است.
هوانگ انویدیا را در سال ۱۹۹۳ بنیان گذاشت و از همان زمان تاکنون مدیرعاملی آن را بر عهده داشته است. در دوران رهبری او، انویدیا نقشی حیاتی در توسعه واحد پردازش گرافیکی (GPU) ایفا کرد؛ تراشهای تخصصی که پردازش گرافیکی رایانههای شخصی را به شکلی که امروز میشناسیم ممکن میکند. این تراشهها در ابتدا با استقبال گستردهای روبهرو نشدند و سالهای نخست انویدیا با دشواری و تعدیل نیرو گذشت، اما سرانجام شرکت به طراحی GPUای رسید که عملکردش چنان خوب بود که به استاندارد پردازش گرافیکی تبدیل شد.
این تراشهها در انجام همزمان شمار زیادی محاسبه هم بسیار توانمند از آب درآمدند و همین ویژگی آنها را برای کارهای محاسباتی سنگین محبوب کرد؛ از استخراج رمزارز گرفته تا آموزش و اجرای شبکههای عصبی که هسته اصلی مدلهای هوش مصنوعی هستند.
انویدیا در ابتدا بر ساخت GPU برای بازی متمرکز بود، اما تا سال ۲۰۰۶ با معرفی معماری CUDA به حوزه محاسبات همهمنظوره هم وارد شده بود؛ معماریای که به توسعهدهندگان اجازه میدهد از این تراشهها برای کارهای دیگری مانند محاسبات و پژوهش استفاده کنند. پس از آنکه پژوهشگران هوش مصنوعی بیش از یک دهه پیش شروع به استفاده از GPUهای این شرکت برای آموزش شبکههای عصبی کردند، هوانگ به ساخت تراشه برای هوش مصنوعی و سپس مراکز داده روی آورد و شرکت را از همان نقطه به جایگاه مسلط کنونی رساند.
در دوران هوانگ، این شرکت بهمراتب بزرگترین بهرهمند از رشد سرسامآور صنعت هوش مصنوعی بوده است؛ صنعتی که آموزش و اجرای مدلهای زبانی بزرگ در آن تا حد زیادی به GPUهای انویدیا وابسته است. پیش از عرضه ChatGPT و آغاز رونق هوش مصنوعی، سهام انویدیا حدود ۱۵ دلار معامله میشد. تا ماه گذشته، این سهام بیش از ۱۴۵۰ درصد رشد کرده و به بالاترین رقم تاریخ خود یعنی ۲۴۳ دلار رسیده بود. ارزش بازار شرکت نیز از آن زمان ۵.۵ تریلیون دلار افزایش یافته و اوایل اکتبر به ۵.۸۸ تریلیون دلار رسیده است.
درآمد شرکت هم طبیعتاً بهشدت بالا رفته است: از ۵.۹۳ میلیارد دلار در سهماهه سوم ۲۰۲۳، درست پیش از نقطه عطف ChatGPT، با رشد بیش از ۱۵۰۰ درصدی به ۹۶.۲۲ میلیارد دلار در سهماهه دوم شرکت رسیده است. سود نیز در همین بازه تقریباً ۸۸ برابر شده و از ۶۸۰ میلیون دلار در اکتبر ۲۰۲۳ به ۵۹.۶۹ میلیارد دلار تا ژوئیه ۲۰۲۶ رسیده است.
این موفقیت تا حد زیادی به توسعه مستمر صنعت هوش مصنوعی وابسته بود؛ حوزهای که هوانگ ظاهراً آن را مأموریت شخصی خود کرده بود. او برای معرفی محصولاتش و ترویج هوش مصنوعی به کنفرانسها و رویدادهای سراسر جهان سفر میکرد، پس از آنکه دولت بایدن کنترلهای صادراتی بر فروش تراشههای پرقدرت هوش مصنوعی به چین وضع کرد، برای کاهش مقررات بهطور گسترده لابیگری کرد و رابطه نزدیکی با ترامپ پرورش داد که اغلب به سود انویدیا بود.
استعفا و جنجال پیرامون آن در برههای حساس برای انویدیا رخ میدهد. چین همیشه بازار بزرگی برای این شرکت بوده است، هرچند در سالهای اخیر به دلیل کنترلهای سختگیرانه صادراتی آمریکا و تلاش جدی پکن برای جایگزینهای داخلی، سهم آن در امور مالی شرکت کوچکتر شده است. مشتریان چینی در سهماهه دوم حدود ۷.۹ میلیارد دلار درآمد برای شرکت ایجاد کردند که تقریباً ۸ درصد کل درآمد را تشکیل میدهد.
پیامدهای متعدد
با توجه به نقش فعالی که هوانگ و به تبع او انویدیا در پیشبرد رونق هوش مصنوعی داشتهاند، پیامدهای احتمالی کنار رفتن او برای صنایع هوش مصنوعی و مراکز داده گسترده است. بهطور خاص، این موضوع پرسشهایی درباره آینده سرمایهگذاریهای پراکنده انویدیا در حوزه هوش مصنوعی مطرح میکند؛ سرمایهگذاریهایی که تأمین مالی طیف وسیعی از بازیگران را ممکن کردهاند، از استارتاپهایی که فناوریهای تازه توسعه میدهند تا مراکز داده عظیمی که برای اجرای همین فناوریها لازم است.
در دوران هوانگ، انویدیا بهشکلی هوشمندانه از توان مالی خود برای حمایت از شرکتهایی استفاده کرد که تراشههایش را میخریدند و عملاً به تأمین مالی بازار محصولات خود کمک کرد. این شرکت همچنین در واشینگتن برای تسهیل قوانین احتمالی مربوط به مقررات هوش مصنوعی و مراکز داده لابیگری کرد.
انویدیا تا پایان سهماهه دوم، ۹۹ میلیارد دلار سرمایهگذاری و ۲۵ میلیارد دلار دیگر تعهد سرمایهگذاری گزارش کرده است. این شرکت همچنین ۳۶ میلیارد دلار تعهد در حوزه خدمات ابری دارد؛ ترتیباتی که به اپراتورهای ابری هوش مصنوعی کمک میکند هزینه GPUها و تجهیزات مرکز دادهای را که از انویدیا میخرند تأمین کنند. انویدیا در این ترتیبات متعهد میشود از آنها ظرفیت محاسباتی بخرد و احتمالاً سهمی از درآمد اپراتورهایشان به دست آورد.
انویدیا همچنین بهطور مستقیم در نئوکلادها سرمایهگذاری کرده است؛ شرکتهایی که بخش بزرگی از نیازهای پردازش هوش مصنوعی را تأمین میکنند. این شرکت در ژانویه ۲ میلیارد دلار در CoreWeave و در مارس ۲ میلیارد دلار دیگر در Nebius سرمایهگذاری کرد. گفته میشد این تراشهساز در حال بررسی ضمانت پروژه مرکز داده برنامهریزیشده Nscale در ویرجینیای غربی است. همچنین قراردادی برای ارائه تا ۱۰۵ میلیارد دلار ضمانت اعتباری برای پردیس مرکز داده OpenAI در اوهایو امضا کرده است.
انویدیا سرمایهگذار عمده آزمایشگاههایی هم هست که مدلهای هوش مصنوعی اجراشده روی GPUهایش را میسازند: ۳۰ میلیارد دلار در OpenAI و ۱۰ میلیارد دلار در Anthropic سرمایهگذاری کرده است. این شرکت همچنین از Thinking Machines Lab متعلق به میرا موراتی (Mira Murati) در قالب قراردادی که شامل دستکم ۱ گیگاوات از سیستمهای GPU Vera Rubin میشود حمایت کرده است. این تراشهساز ۳.۵ میلیارد دلار هم در MediaTek سرمایهگذاری کرده تا به این شرکت تایوانی در توسعه تراشههای سفارشی هوش مصنوعی سازگار با سیستمهای انویدیا کمک کند.
بسیاری از سرمایهگذاران از حجم عظیم بدهیهایی که شرکتهای این حوزه برای ادامه ساخت زیرساخت هوش مصنوعی تأمین میکنند نگران شدهاند و کنار رفتن هوانگ ابهام تازهای به این وضعیت اضافه میکند. سهام CoreWeave روز پنجشنبه حدود ۹ درصد کاهش یافت و بخشی از رشد ۲۵ درصدی روز چهارشنبه را جبران کرد؛ سهام Nebius حدود ۱۶ درصد و IREN ۶.۶ درصد افت کرد.
هیئتمدیره انویدیا همچنین هاروی سی. جونز (Harvey C. Jones)، شریک مدیریت Square Wave Ventures و مدیرعامل پیشین Synopsys، را بهعنوان نخستین رئیس هیئتمدیره تاریخ شرکت منصوب کرده است. جونز از سال ۱۹۹۳ عضو هیئتمدیره انویدیا بوده است. او بهعنوان رئیس هیئتمدیره احتمالاً نقشی محوری در جستوجوی انویدیا برای یافتن مدیرعامل دائمی جانشین هوانگ ایفا خواهد کرد.
هوانگ بزرگترین سهامدار شخصی انویدیا است، اما تنها حدود ۳.۵ درصد سهام شرکت را در اختیار دارد. برخلاف بسیاری از غولهای فناوری سیلیکونولی، او حقوق رأی فوقالعاده ندارد و هیئتمدیره هر زمان میتوانست به برکناری او رأی دهد.
هوانگ به داشتن سازمانی بسیار مسطح شهره بود، با حدود ۶۰ نفر که مستقیماً به او گزارش میدادند. جانشین مشخص یا برنامه جانشینی هم وجود نداشت (هرچند دو فرزندش نیز در سمتهای اجرایی شرکت کار میکردند). هوانگ بهطور مشهور کنترل شدیدی بر شرکتی که بنیان گذاشته بود اعمال میکرد و همین کار یافتن مسیری برای انویدیا بدون او را دشوار میکند.
صنعت هفته آینده در تماس تلفنی فصلی شرکت نخستین نشانهها را خواهد دید. انویدیا روز سهشنبه گزارش درآمد خود را منتشر میکند.
شرکت در بیانیهای اعلام کرد: «سهم جنسن در انویدیا عمیق و بیهمتاست. انویدیا یکی از تأثیرگذارترین شرکتهای فناوری جهان است. هیئتمدیره و شرکت از جنسن برای مشارکتهای بیاندازهاش در شرکت و صنعت سپاسگزارند.»
یادداشت: این گزارش بهروزرسانی شد تا جزئیاتی درباره رشد انویدیا و تلاشهای هوانگ برای پیشبرد توسعه هوش مصنوعی و همچنین تمرکز شرکت بر چین به آن افزوده شود.
نگار رضایی



آرمان کریمی