هفته بزرگی برای لِوِنت آلپوگه (Levent Alpöge) است: این ریاضیدان دید که کارفرمایش، Anthropic، به اولین آزمایشگاه پیشرو هوش مصنوعی عرضهشده بهصورت عمومی تبدیل شد. به نظر میرسد او یکی از مهمترین مسائل ریاضیات را هم حل کرده است.
او در مقالهای که برای اعلام یافتههایش نوشت، گفت: «زمانبندی دقیقش افتضاح است.» آلپوگه در این مقاله توضیح داد که یکشنبه شب گذشته به داریو آمودِی (Dario Amodei)، مدیرعامل Anthropic، پیام داده تا بپرسد چگونه اعلام کند راهحلی قابل کامپایل با Lean برای فرضیه ریمان (Riemann Hypothesis) یافته است؛ فرضیهای که به سال ۱۸۵۹ بازمیگردد و از مسائل جایزه هزاره است.
این فرضیه حدس میزند ساختاری پنهان زیر ظاهر اعداد اول وجود دارد. اگر نتیجه ادعاشده درست باشد، وارد قلمروی اسرار شکوهمند جهان شدهایم.
شاید بهترین راه برای درک میزان هیجانانگیز بودن این خبر برای جامعه ریاضیات این باشد که ببینیم کارشناسان چطور در گفتگویی در Zulip درباره این نتیجه سر در میآورند. ریاضیدانی مانند کریس بیربک (Chris Birbeck)، نظریهپرداز اعداد در دانشگاه ایست آنجلیا (University of East Anglia)، اندیشههایی از این دست را منتشر میکند…
کران همشناسی با استدلالی اثبات میشود که ظاهراً از نوع بالا بردن خودریختی است. این استدلال واقعاً از وجود نمایشهای گالوا استفاده میکند که به نمایشهای خودریخت کاسپی جبری منظم و قطبیشده GL_n روی میدانهای CM متصلاند، همراه با تغییر پایه، ژاکه–شالیکا، خلوص کلوزل، برنشتاین–زلِوینسکی، قضیه اصلی CM، دلین–ریبه و موارد دیگر.
از طرف خودم، من در درس حساب دیفرانسیل و انتگرال دانشگاه از ریاضیات جا ماندم، پس نمیتوانم کمکی به رمزگشایی دقیق معنای این حرف بکنم.
اما پس از این کامنت، بیست خواننده با واکنش 🤯 به آن پاسخ دادند.
مدتی طول میکشد تا جامعه ریاضیات احساس کند بر این اثبات مسلط شده است، اما بیشتر افراد مطمئن به نظر میرسند که نتیجه رسمیشده در Lean دوام خواهد آورد. Lean یک زبان متنباز است که در اصل به تأیید اثباتهای ریاضی کمک میکند.
آلپوگه در مقالهاش کمی احساس گناه کرد که اثبات را بدون توضیحی واقعاً قابل فهم برای انسان منتشر کرده است، اما وسواس او نسبت به این مسئله از کودکی باعث شد احساس کند اگر انتشار یافتهاش را به تعویق بیندازد، «نمیتواند زندگی کند».
آلپوگه «سفری از جریان سیال ذهن در تجربه یافتن همه اجزای استدلال از دل سردرگمی باورنکردنی با Claude» را توصیف کرد؛ توصیفی که بوی شور و شوق هوش مصنوعی را بهشدت میداد و در آن توضیح داد مدل «پرواز کرد، رقصید و نزدیک خط پایان درخشید».
با این حال، برای اینکه همه این هیاهو معنایی داشته باشد، باید منتظر بمانیم تا انسانها بتوانند نتیجه را بفهمند و آن را برای یکدیگر توضیح دهند؛ کاری که آلپوگه متعهد شده دنبال کند.
آلپوگه و یکی از همکارانش، تریستان باکمستر (Tristan Buckmaster)، ریاضیدان دانشگاه نیویورک (NYU)، اثبات مهم دیگری هم منتشر کردند که به معادلات ناویه-استوکس (Navier-Stokes equations) مربوط میشود؛ مسائلی که تابستان امسال به شروع رقابت میان آزمایشگاههای پیشرو و ریاضیدانان برای حل مسائل حلنشده کمک کرد.
در همین حال، راوی وکیل (Ravi Vakil)، استاد دانشگاه استنفورد (Stanford) و رئیس انجمن ریاضیات آمریکا (American Mathematics Association)، اثباتی از فرضیه ریمان تعمیمیافته (General Riemann Hypothesis) را منتشر کرد که الساندرو ماسولو (Alessandro Masullo)، پسادکتری دانشگاه استنفورد، نوشته است. وکیل در این باره گفت: «همهاش انسانی است، بدون هیچ هوش مصنوعی. امید این بود که الساندرو را یک سال به استنفورد بیاوریم تا نوشته را صیقل دهد و بعد از اینکه آن را به اندازه کافی به نظر افراد رساندیم، اعلامش کنیم. حالا به نظر میرسد بهترین کار انتشار پیشنویس فعلی است.»
ماسولو در مقدمه کوتاه اثباتش، که گفت حاصل دوازده سال کار است، نوشت: «اگر این کار قرار باشد پیامی برای ریاضیدانی داشته باشد که از سرعت و لحن فضای کنونی دلسرد شده، پیام این است: ما هنوز اینجاییم. ما کاملاً زندهایم. ما جایی نمیرویم.»
نگار رضایی

سارا نادری

آرمان کریمی