وقتی همه‌چیز عادی کار می‌کند، اینترنت به چشم نمی‌آید. اما به‌محض قطع شدن اتصال، همان لحظه معلوم می‌شود اینترنت به چه سیستم‌های متعددی وابسته است. شبکه جهانی Cloudflare بیش از ۲۰٪ ترافیک وب را حمل می‌کند و به همین دلیل دیدگاه یگانه‌ای از رفتار ترافیک اینترنت در اختیار دارد. وقتی خرابی زیرساخت، برق، سیاست‌گذاری یا امنیت دسترسی به اینترنت را مختل می‌کند، Cloudflare Radar می‌تواند با رصد ترافیک مشتریانش اثر آن را ببیند. هر فصل، اختلال‌هایی را که در Radar شناسایی و حاشیه‌نویسی شده‌اند مرور می‌کنیم و روشن می‌کنیم چه اتفاقی افتاده، کجا افتاده و چه شرایط گسترده‌تری هر رویداد را شکل داده است.

در این مطلب، دسته‌های اصلی اختلال‌های اینترنت را در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ بررسی می‌کنیم؛ از قطعی‌های اینترنت به دستور دولت گرفته تا قطعی برق و بلایای طبیعی.

نگاهی گذرا به اختلال‌ها

بین ژوئیه و سپتامبر، اختلال‌های اینترنت عمدتاً از خرابی سیستم‌هایی ناشی می‌شد که اینترنت به آن‌ها وابسته است. شبکه برق در کوبا، هندوراس، گوام، اوکراین و چند کشور دیگر از کار افتاد. بلایای طبیعی از نپال تا کلمبیا به زیرساخت برق و مخابرات آسیب زدند. قطعی‌های اینترنت به دستور دولت همچنان شایع‌ترین منشأ اختلال بود که بیشترش به قطعی‌های مرتبط با امتحانات در عراق مربوط می‌شد، و در همین حال، درگیری دوباره در منطقه تیگرای (Tigray) اتیوپی نشان داد اتصال اینترنت چقدر سریع می‌تواند بخشی از یک بحران گسترده‌تر سیاسی و انسانی شود. قطعی‌های داخل ایالات متحده، ژاپن و پرتغال، کشورهایی که سابقه نسبتاً خوبی در تاب‌آوری اینترنت دارند، یادآوری می‌کند که هیچ کشوری از اختلال مصون نیست.

Cloudflare Radar در مجموع ۴۹ اختلال را در این فصل ثبت کرد. قطعی‌های اینترنت به دستور دولت ۱۹ مورد بود، از جمله ۱۸ قطعی امتحانات در عراق. پس از آن قطعی برق با ۱۴ مورد و بلایای طبیعی با پنج مورد قرار گرفتند.

قطعی برق از علت‌های اصلی اختلال بود

اینترنت طوری طراحی شده که توزیع‌شده و تاب‌آور باشد، اما این تاب‌آوری همچنان به برق وابسته است. وقتی برق قطع می‌شود، روترها، ایستگاه‌های پایه موبایل، مراکز داده، مراکز تبادل ترافیک و شبکه‌هایی که آن‌ها را به هم وصل می‌کنند هم می‌توانند از کار بیفتند. در سه ماه گذشته، این وابستگی یکی از روشن‌ترین الگوهای داده اختلال در Radar بود. بر اساس شمار رویدادها، قطعی برق دومین علت شایع اختلال در این فصل بود، پس از قطعی‌های امتحانات به دستور دولت.

در کوبا، اختلال‌های اینترنت از الگوی بی‌ثبات شبکه برق ناپایدار پیروی می‌کرد. Radar در طول فصل چهار قطعی مرتبط با برق دید؛ یعنی اتصال اینترنت دست‌کم ماهی یک بار از خرابی شبکه برق اثر گرفت. این قطعی‌ها در ۶ ژوئیه، ۱۴ ژوئیه، ۳ اوت و یک خاموشی سه‌روزه از ۱۸ تا ۲۰ سپتامبر رخ داد. کاهش حجم ترافیک از ۱۸٪ در ۱۴ ژوئیه تا ۵۹٪ در ۳ اوت متغیر بود.

هندوراس نشان داد خرابی زیرساخت در یک نقطه محلی چطور می‌تواند اثر در سطح ملی داشته باشد. قطعی برق در ۱۰ سپتامبر در یک مرکز تبادل ترافیک/اتصال دست‌کم ۱۱ ارائه‌دهنده بزرگ را تحت تأثیر قرار داد و نشان داد نقاط متمرکز تبادل ترافیک چطور می‌توانند به تک‌نقطه شکست تبدیل شوند. این قطعی حدود سه ساعت طول کشید و در این مدت ترافیک HTTP در سراسر کشور ۶۳٪ افت کرد.

دو استثنای قابل توجه، ارائه‌دهنده فرامرزی Telecomunicaciones de Guatemala (AS14754) و اپراتور موبایل Celtel (AS52262) بودند که اثر نگرفتند. این موضوع نشان می‌دهد احتمالاً اتصال این دو در هندوراس بیشتر به زیرساخت خارج از کشور متکی است.

در ۵ ژوئیه، قطعی برق در سواستوپول اوکراین یک خاموشی هشت‌ساعته ایجاد کرد و ترافیک HTTP ۹۸٪ افت کرد. کمی بیش از یک ماه بعد، در ۱۲ اوت، حملات پهپادی به زیرساخت انرژی قطعی برق دیگری ایجاد کرد که به اختلال ده‌ساعته اینترنت و افت تا ۹۵٪ حجم ترافیک انجامید. همان‌طور که در ادامه با جزئیات بیشتری می‌آید، درگیری ژئوپلیتیک همچنان از محرک‌های اصلی اختلال‌های اینترنت است. این رویدادها همچنین نشان می‌دهند درگیری، زیرساخت انرژی و اتصال اینترنت چطور اساساً به هم گره خورده‌اند.

نکته قابل توجه دیگر: در ۱۳ اوت، خرابی سیستم خنک‌کننده در یک مرکز داده در شهر فینیکس ایالات متحده باعث افت تقریباً کامل ترافیک اینترنت Namecheap (AS22612) شد. با حیاتی‌تر شدن نقش سیستم‌های خنک‌کننده، چنین قطعی‌هایی را باید با دقت بیشتری دنبال کرد.

علاوه بر قطعی‌های بزرگ‌تر در کوبا، هندوراس و اوکراین، اختلال‌های مرتبط با برق در کشورهای متعدد دیگری هم دیده شد؛ از جمله اسواتینی، بوتسوانا، تاجیکستان، کنیا، سنت لوسیا، گرجستان و گابن. برخی از این رویدادها بر اثر خرابی ناگهانی رخ دادند و برخی دیگر، مثل خاموشی برنامه‌ریزی‌شده برای مدیریت بار شبکه برق در اسواتینی، بازتاب تلاش عامدانه برای مدیریت عرضه محدود برق بودند. مقیاس و مدت آن‌ها متفاوت بود، اما همه به یک وابستگی بنیادی اشاره دارند: وقتی سیستم‌های برق ناپایدار می‌شوند، اتصال اینترنت هم اغلب با آن‌ها ناپایدار می‌شود. Radar در مجموع ۱۴ اختلال مرتبط با برق در ۱۰ کشور در این فصل ثبت کرد.

دنیای فیزیکی، دنیای مجازی را از کار می‌اندازد

فصل گذشته، Radar درباره اثر ابرتوفان Sinlaku گزارش داد؛ توفانی که با عبور از جزایر ماریانا برق و در پی آن اتصال اینترنت گوام را از کار انداخت و چهار روز طول کشید تا ترافیک HTTP به سطح عادی برگردد.

ابرتوفان Bavi کمتر از سه ماه پس از Sinlaku آمد و گوام در یک سال دو اختلال بزرگ اتصال مرتبط با طوفان را تجربه کرد. به نظر می‌رسید مقام‌ها پیش از Bavi اقدام‌های آمادگی زودتری انجام داده‌اند، از جمله اعلام وضعیت اضطراری پیش از اوج شرایط طوفان. با این حال، طوفان قطعی برق گسترده‌ای ایجاد کرد. Guam Power Authority گزارش داد بادهای شدید خطوط انتقال اصلی را انداختند و در یک مقطع تنها حدود ۲۵٪ فیدرهای توزیع برق فعال ماندند. از منظر اتصال، نتیجه آشنا بود: قطعی برق گسترده، افتادن خطوط انتقال و دوره بازیابی چندروزه برای ترافیک اینترنت.

در ژاپن، زمین‌لرزه‌ای با بزرگی ۷٫۱ در کوماموتو دستور تخلیه برای حدود ۱۵۰٬۰۰۰ نفر صادر کرد. اثر آن بر اتصال اینترنت عمدتاً در ترافیک دسکتاپ دیده شد و ترافیک موبایل تا حد زیادی اثر نگرفت.

در کلمبیا، زمین‌لرزه‌ای با بزرگی ۷٫۴ در اوت باعث فروریختن ساختمان‌ها، مصدومیت، تخلیه گسترده و اختلال چهار و نیم روزه اینترنت شد. آسیب به زیرساخت فیبر نوری که با پیامدهای گسترده‌تر زمین‌لرزه تشدید شد، افت چشمگیر ترافیک Colombia Telecomunicaciones (AS3816) را رقم زد.

در نهایت، در نپال، سیلاب‌های ناگهانی در ۲۶ اوت از مسیر رودخانه‌های Bhote Koshi و Trishuli گذشت و جوامع مناطق Rasuwa، Nuwakot و Dhading را تحت تأثیر قرار داد. سیل به خانه‌ها، زیرساخت و خدمات ضروری از جمله برق آسیب زد و در پی آن اتصال اینترنت منطقه مختل شد. قطعی ثبت‌شده در Radar دو ساعت طول کشید و در این مدت ترافیک HTTP تا ۱۸٪ افت کرد.

قطعی‌های امتحانات در عراق ادامه دارد

قطعی‌های اینترنت به دستور دولت بزرگ‌ترین علت اختلال در سه‌ماهه سوم بود که بیشترشان در عراق رخ داد و در طول فصل قطعی‌های برنامه‌ریزی‌شده جداگانه‌ای برگزار شد. این قطعی‌ها طبق برنامه‌ای دقیق در بازه ۰۳:۳۰ تا ۰۴:۰۰ به وقت UTC انجام شد و هرکدام حدود ۱۵ تا ۹۰ دقیقه طول کشید. بیشتر آن‌ها بین ۲۶ اوت و ۲۸ سپتامبر رخ داد و سه مورد بین ۱ و ۸ ژوئیه.

به گزارش Internet Society Pulse، «مصطفی سناد (Mustafa Sanad)، وزیر ارتباطات عراق، در پیامی ویدیویی قطعی را تأیید کرد و قول داد سامانه دیجیتالی توسعه دهد که نیاز به توزیع متمرکز امتحانات و در نتیجه نیاز به قطع دسترسی اینترنت در روزهای امتحان را از میان بردارد.» Cloudflare Radar با پیشرفت توسعه سامانه جدید، رصد شبکه‌های این کشور را ادامه خواهد داد.

قابل توجه اینکه سوریه و سودان، دو کشوری که در سال‌های اخیر بارها از قطعی‌های اینترنت مرتبط با امتحانات استفاده کرده‌اند، این فصل اختلال مشابهی ثبت نکردند. با این حال، این موضوع احتمالاً تفاوت تقویم امتحانات را نشان می‌دهد، نه تغییری روشن در سیاست. Radar ادامه خواهد داد تا ببیند آیا دوره‌های امتحانات ملی آینده دوباره قطعی‌هایی در این دو کشور به همراه می‌آورد یا نه.

اختلال‌ها با رویدادهای سیاسی هم‌زمان می‌شوند

در اتیوپی، درگیری دوباره در منطقه تیگرای با قطعی اینترنت ۱۰ روزه به دستور دولت همراه بود. ترافیک ۱۰۰٪ افت کرد که نشانه قطعی کامل است.

این اختلال خاطره محاصره گسترده دوران جنگ داخلی اتیوپی از ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ را زنده کرد؛ زمانی که تیگرای تا حد زیادی از مخابرات، برق، خدمات بانکی، سوخت و کمک‌های بشردوستانه جدا شده بود (France24) و سازمان جهانی بهداشت (World Health Organization) آن را «محاصره عملی» خوانده بود. هرچند به نظر می‌رسد این آخرین قطعی به تیگرای محدود مانده، اثرش در ترافیک سطح کشور هم دیده شد و ترافیک HTTP تا ۳۰٪ افت کرد.

در ۱۹ سپتامبر، هم‌زمان با انتخابات سراسری، آسیب به کابل فیبر نوری در خاور دور روسیه اختلال اتصال منطقه‌ای در چوکوتکا، استان ماگادان، سرزمین کامچاتکا و استان ساخالین ایجاد کرد. Rostelecom این رویدادها را آسیب عمدی به خطوط فیبر ستون فقرات خواند و گفت اتصال با استفاده از کانال‌های پشتیبان برقرار شده است. داده Radar به‌تنهایی نمی‌تواند مشخص کند آیا آسیب کابل به انتخابات مربوط بوده یا نه، اما زمان‌بندی آن قابل توجه است.

فصلی شکل‌گرفته از قطعی‌ها و قطعی برق، اما همراه با تاب‌آوری

در سراسر سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶، قطعی‌های اینترنت به دستور دولت شایع‌ترین منشأ اختلال بود که بیشترش به قطعی‌های مرتبط با امتحانات در عراق مربوط می‌شد. قطعی برق نزدیک به آن قرار داشت و شبکه‌هایی در کوبا، هندوراس، اوکراین، اسواتینی، بوتسوانا، تاجیکستان، کنیا، سنت لوسیا، گرجستان و گابن را تحت تأثیر قرار داد. بلایای طبیعی و درگیری لایه دیگری از اختلال افزودند و یادآوری کردند تاب‌آوری اینترنت بسیار فراتر از روترها و کابل‌ها به برق، زیرساخت فیزیکی، تصمیم‌های سیاستی و توانایی شبکه‌ها برای مسیریابی به دور از خرابی وابسته است.

Radar قطعی‌هایی را درون شبکه‌های منفرد هم دید؛ از جمله One Communications (AS19863) در گویان پس از بریدن کابل، MEO (AS3243) در پرتغال پس از «حمله گسترده» گزارش‌شده، Digicel Haiti (AS27653)، TurkNet (AS12735) در ترکیه و Fanap Telecom (AS206065) در ایران.

هر یک از این رویدادها شکنندگی اینترنت را نشان می‌دهد، اما تاب‌آوری آن را هم. بسیاری از اختلال‌ها کوتاه بودند: در ۱۴ مورد ترافیک در کمتر از یک ساعت به سطح عادی برگشت و در ۱۶ مورد در کمتر از سه ساعت. اما قطعی‌های کوتاه هم می‌توانند برای افراد متأثر پیامدهای واقعی داشته باشند، به‌ویژه در طوفان، زمین‌لرزه، درگیری یا ناآرامی سیاسی. دسترسی به اینترنت اغلب یعنی دسترسی به اطلاعات، هماهنگی، ایمنی و کمک.

Cloudflare Radar به رصد اختلال‌های اینترنت در سراسر جهان و انتشار آنچه از شبکه جهانی Cloudflare می‌بیند ادامه خواهد داد. برای دریافت به‌روزرسانی‌ها، Cloudflare Radar را در X با نشانی @CloudflareRadar و در Bluesky با نشانی @radar.cloudflare.com دنبال کنید.

منبع: Cloudflare Blog

متن و تصاویر اصلی از منبع بالا. ترجمه و ویرایش در دیجیتال سرآمد.